Taktycznym majstersztykiem powstania było Zajęcie Cytadeli, największego fortu w Poznaniu, obsadzonego przez 900 żołnierzy. Nie padł przy tym ani jeden strzał. Największą zasługę przypisuje się Stanisławowi Jóźwiakowi, radiotelegrafiście zatrudnionemu przez samych Niemców. Ten członek Polskiej Organizacji Wojskowej najpierw przekonał niemiecką załogę o jej beznadziejnym położeniu, by doszło do rozmów. Fort miał zostać obsadzony po połowie przez Polaków i ich przeciwników. Następnego dnia, czyli 29 grudnia, nasz bohater na czele 60 powstańców opanował magazyny z bronią, skłaniając Niemców do opuszczenia Cytadeli. 

Generał Józef Dowbór-Muśnicki nadał matce Jana Mertki, Magdalenie Mertce z domu Kasprzak, jako pierwszej, Krzyż Pamiątkowy „Wielkopolskim Matkom Poległych”. Stało się to na podstawie dekretu Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu. 

Do wielkopolskich miast i miasteczek popłynęło z Poznania hasło „Nie należy dłużej czekać” – był to znak, że powstanie się rozpoczęło. Słowa te przekazali poznańscy dowódcy Powstania:  Mieczysław Paluch (później jeden z dowódców II powstania śląskiego), Bohdan Hulewicz i Władysław Wyskota-Zakrzewski (był trzykrotnie aresztowany podczas II wojny światowej. Po drugim aresztowaniu został uwolniony w czasie słynnej akcji pod Arsenałem o kryptonimie „Meksyk II”). Cała trójka otrzymała w latach dwudziestych Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari.